أحمد السباعي (مترجم: رسول جعفريان)

708

تاريخ مكة (از آغاز تا پايان دولت شرفاى مكه "1344 ق")

تسليم شدن مدينه زمانى كه سپاه شمال با فرماندهى فيصل عازم فتح شام بود و شرحش گذشت ، سپاه شرق با فرماندهى عبداللَّه - پادشاه بعدى اردن - و سپاه جنوب به فرماندهى على - پادشاه بعدى حجاز - همچنان مدينه را در محاصرهء خود داشتند . در اين وقت ، جنگ سختى ميان آنان و فرماندهى ترك‌ها در مدينه كه كمك زيادى پيش از آن از سوى تركها براى وى فرستاده شده بود ، در جريان بود . اين كمك‌ها به حدى بود كه شمار سپاهيان ترك در مدينه با تمام تجهيزات به 15 هزار نفر بالغ شد ؛ چيزى كه به فرمانده آنان فخرى پاشا اين امكان را مىداد تا دفاع از شهر را محكم كرده و در مقابل محاصره‌كنندگان بايستد . وى با نيرويى عظيم به آنان يورش برد به حدى كه ده‌ها كيلومتر آنان را از مدينه دور مىكرد . در زمان محاصره ، مردم مدينه سختىهاى فراوان و غير قابل‌تحمّل كشيدند و فخرى پاشا مجبور شد آنان را وادار به كوچ اجبارى به شام كند . مردم مكه و ديگر شهرهاى حجاز هم سختى فراوانى را به خاطر گرانى و كمبود ارزاق در طول جنگ تحمل كردند . سال 1337 فرا رسيد و مدينه همچنان در محاصره بود . در محرم سال 37 بود كه جنگ جهانى آرام گرفت و از جمله شروط اين جنگ آن بود كه تركها از تمامى بلاد عربى خارج شوند . براى اجراى اين فرمان ، وزير جنگ تركيه ، تلگرافى به فخرى پاشا براى تسليم زد كه او حاضر به قبول آن نشد . گفته شده است كه وى تصور كرد يك خدعه جنگى است . او در دفاع از شهر ايستادگى كرد . در اين وقت ، يك افسر ترك به نمايندگى به مدينه رفت تا او را وادار به تسليم كند ، اما وى رد كرد . چيزى نگذشت كه احساس كرد شمارى از افسران و سربازان وى تمايل به تسليم شدن دارند و او هم تسليم شد . در پنجم ربيع الثانى سال 1337 قراردادى در اين باره منعقد شد و تسليم به طور نهايى صورت گرفت .